Belgiya va AQSh o‘rtasidagi siyosiy mojaro: 4:1 natijasi

Belgiya sahnani larzaga keltirdi, siyosiy bo‘ronni esa masxaraga aylantirdi. Seattle’dagi kecha Amerika uchun jahon chempionati yakuni bo‘ldi, lekin bu faqat 4:1 hisobidagi mag‘lubiyat tufayli emas. Maydondagi zarba ortida ikki kunlik shov-shuv, bekor qilingan qizil kartochka, telefon qo‘ng‘iroqlari va futbolning yuragiga qo‘yilgan savollar turardi.

Siyosiy bo‘ron fonida kelgan 4:1

Folarin Balogun’ning qizil kartochkasi bekor qilingani, Donald Trump’ning shaxsan Gianni Infantino’ga murojaati, FIFA intizom qo‘mitasining “mustaqilligi” haqidagi bayonotlar – bularning barchasi o‘yindan oldingi kunlarni egallab oldi. Belgiyaliklar esa boshqacha o‘qidi: bu hammasi ularga qarshi, bu adolat emas.

Natija? AQSh mezbon sifatida oxirgi umidini yo‘qotdi, Belgiya esa chorak final yo‘llanmasini nafaqat oldi, balki jarohatlaydigan darajada ishonch bilan oldi. 4:1. Va bu hisob tablodan ko‘ra ko‘proq narsa anglatardi.

To‘rtinchi gol kiritilgach, belgiyalik futbolchilar buni shunchaki nishonlamadi. Bir necha o‘yinchi Donald Trump’ning o‘ziga xos raqs harakatlarini taqlid qildi. Tribunalar hayratga tushdi, ijtimoiy tarmoqlar esa portlab ketdi. Jamoaning rasmiy X sahifasi ham jim qolmadi: Balogun’ning diskvalifikatsiyasi bekor qilingani haqidagi qarorga javoban faqat bitta jumla yozildi – “Overturn this.” Maydondagi javob shunday bo‘ladi.

“Adolatsizlik hissi” – Raskin va sardor so‘zi

Belgiya o‘yinining markazida bo‘lgan yarim himoyachi Nicolas Raskin uchrashuvdan keyin ochiq gapirdi. Ularning g‘azabi chindan ham maydonda yonib chiqdi.

“Oxirgi ikki kunda maydondan tashqarida juda ko‘p narsa sodir bo‘ldi, – dedi u. – Jamoa ichida adolatsizlik hissi bor edi va biz bunga faqat bitta yo‘l bilan javob berishni xohladik – maydonda.”

Sardor Youri Tielemans ham shunga yaqin ohangda gapirdi. Belgiyaning ichki motivatsiyasi, ko‘rinishidan, tashqi shov-shuvlardan kuch topgan.

“Biz o‘zimizga: javobni maydonda beramiz, deb aytdik. Shuni qildik ham”, – dedi u. So‘zlar ortida sovuq hisob va ruhiy ustunlik yotar edi.

Trump qo‘ng‘irog‘i, UEFAning qizil chizig‘i

Donald Trump o‘zi ham ortda qolmadi. U Balogun’ning jazosi qayta ko‘rib chiqilishi uchun Gianni Infantino’ga shaxsan murojaat qilganini tasdiqladi. FIFA yakshanba kuni amerikalik hujumchining avtomatik bir o‘yinlik diskvalifikatsiyasini to‘xtatib turishini e’lon qildi. Belgiyaning apellyatsiyasi esa rad etildi.

Dushanba kuni UEFA chiziq chizdi: ular FIFA’ni “qizil chiziqdan o‘tganlikda” aybladi va Balogun’ga o‘ynashga ruxsat berish orqali “o‘yinning halolligi xavf ostiga qo‘yildi”, degan pozitsiyani bildirdi.

Gianni Infantino esa o‘z navbatida FIFA intizom qo‘mitasining mustaqilligini himoya qildi. Rasmiy bayonotlar, keskin iboralar, siyosiy bosim – bularning bari o‘yindan oldingi fonni futbolga yot tusga kiritdi. Lekin Belgiya bunga sportcha javob berdi.

Garcia: “Aybdor u emas”

Belgiya bosh murabbiyi Rudi Garcia bu bo‘ron ichida sovuqqon ko‘rindi. U o‘yindan keyin Balogun bilan bo‘lgan qisqa suhbatni ochiqladi.

“U o‘yindan keyin yonimga keldi, – dedi Garcia. – Bu menga yoqdi. Ayb unda emas, u aybdor emasligini aytdim.”

Garcia uchun bu mojaro taktika va reja ustidan hukmron bo‘lishi mumkin emas edi.

“Biz uchun eng muhimi – o‘z o‘yin rejamiz, – dedi u. – Guruh juda yetuk. Ularga: eng muhimi – bizmiz, deb aytdim.”

Ularning javobi aniq bo‘ldi: raqib tarkibi, siyosiy shov-shuv, tashqi bosim – barchasi fon, xolos.

Pochettino: “Bu bahona emas, lekin...”

AQSh bosh murabbiyi Mauricio Pochettino uchun esa kecha boshqacha ohangda tugadi. U jahon chempionati bilan xayrlashdi, shu bilan birga siyosat va manipulyatsiyalar soyasida qolgan chiqishdan ham norozi bo‘ldi.

“Bu bizning o‘yinimizga ta’sir qilmadi. Bu bahona emas. Bugun bizning kunimiz emas edi”, – dedi u BBC’ga.

Ammo gap faqat sport natijasida emasdi. Pochettino shaxsiy ranjishini yashirmadi.

“Shaxsan o‘zim uchun savol: haqorat qilish, yomon xabarlar yuborishning nima keragi bor? Qoidaga ko‘ra, federatsiya apellyatsiya qilishga haqli. Mening vazifam – jamoani tayyorlash. Agar FIFA Balogun’ga o‘ynashga ruxsat bersa, bu men uchun muammo emas.

Ko‘p odamdan hafsalam pir bo‘ldi. Ular siyosat va manipulyatsiyani oldinga qo‘yishdi, etika va halollik haqida gapirishdi. Agar bu o‘yin tarixiga qaraydigan bo‘lsak, shaxsan o‘zim juda hafsalam pir bo‘ldi.”

“Tashqi shov-shuv – tashqarida qolishi kerak”

Himoyachi Tim Ream esa bu bo‘ronni bahona sifatida ko‘rishni rad etdi. U jamoa ichki muhitini himoya qildi.

“Yo‘q, bu ta’sir qilmadi, – dedi u. – Bu guruh bilan biz tashqi shov-shuvni tashqarida qoldirishni yaxshi o‘rganganmiz. Biz futbolchilar sifatida o‘yinlarga tayyorgarlik ko‘rishimiz kerak, xolos.

Bu shunchaki bugungi dunyo. Biz faqat o‘zimizga, jamoamizga, o‘yinga e’tibor qaratdik, tashqarida nima deyilganiga emas.”

So‘zlar qat’iy, ammo natija baribir o‘zgarmaydi: AQSh uyda o‘tayotgan jahon chempionatidan chiqib ketdi. Siyosiy zanjir reaksiyasi esa endi endigina boshlangandek.

Infantino bosim ostida, lekin kursisi mustahkam

Bu mojaro markazidagi eng katta ism – Gianni Infantino. Balogun’ga o‘ynashga ruxsat berilgach, uning iste’fosini talab qilganlar ko‘paydi. Siyosatchilar ham sahnaga chiqdi.

“Infantino ketishi kerak, – dedi Liberal Democrats yetakchisi Sir Ed Davey. – Jahon chempionati qayerda o‘tkazilishidan qat’i nazar, u muxlislarga tegishli.”

Ammo real siyosat boshqa manzarani chizadi. Infantino o‘n yildan beri FIFA prezidenti. Kelasi yili yana saylovga tushadi va deyarli yangi to‘rt yillik muddatni cho‘ntagiga solib bo‘lgan: Afrika, Osiyo va Janubiy Amerika konfederatsiyalari uni qayta qo‘llab-quvvatlaydi.

FIFA prezidenti 211 a’zo assotsiatsiya ovozi bilan saylanadi. Osiyo, Afrika va Janubiy Amerika jami 111 ovozga ega. Bu raqamlar hammasini tushuntirib turibdi. Infantino, katta ehtimol bilan, yagona nomzod bo‘ladi va amalda qarsaklar ostida yana o‘sha kresloga qaytadi.

U jahon chempionati davomida Qatar Airways taqdim etgan samolyotda AQSh, Kanada va Meksika bo‘ylab parvoz qilib, imkon qadar ko‘proq o‘yinlarni ko‘rmoqda. FIFA esa intizom qo‘mitasi mustaqil ishlashini va Balogun bo‘yicha qarorga Infantino aralashmaganini qat’iy ta’kidlaydi.

Ammo Seattle’dagi kecha bitta noxush haqiqatni ochib tashladi: futbol maydoni siyosiy sahnaga aylanayotgan bir paytda, eng baland ovoz yana hamon o‘sha – hisob tablosidagi raqamlar. Bu kechada esa u raqamlar bitta haqiqatni yozdi: Belgiya chorak finalda, AQSh esa siyosiy bo‘ron ichida uyga qaytmoqda. Endi savol bitta: bu jahon chempionati tarixda futbol uchunmi eslanadi yoki uning atrofidagi siyosiy sahna uchun?