Angliya va DR Congo: Declan Rice va Elliot Anderson birga o‘ynashi kerakmi?
Angliya old chizig‘i bilan yashayapti. Bahs esa bitta savol atrofida aylanmoqda: Declan Rice va Elliot Anderson bir xil tarkibda bo‘lishi kerakmi yo‘qmi?
Bu shunchaki sxema haqida emas. Bu Angliyaning ruhiyati, tashabbusga intilishi, ikkita “o‘ninchi raqam” bilan raqibni bosim ostida ushlash istagi haqida. Tomoshabin ham, mutaxassis ham hujumkor futbolni xohlaydi, ikki “oltinchi raqam” emas, ikki ijodkorni ko‘rishni istaydi.
Ammo haqiqat shuki, Rice ham, Anderson ham hozirgi Premyer-ligadagi eng kuchli markaziy yarim himoyachilar qatorida turadi. Ikkalasi ham to‘p bilan ham, to‘psiz ham juda sifatli. Elliotning uzatishlar diapazoni keng, u chiziqlar orasini topa oladi, sur’atni o‘zgartira oladi. Declan esa maydonni boshdan-oyoq “yeydigan” motor, pressingda ham, yopiqlikda ham jismonan yetarli.
Muammo shunda: klubida ular deyarli har hafta bir xil rolni bajaradi. Ikkalasi ham ko‘proq chuqurga tushib, hujumni boshlaydi, lekin uni yakunlaydigan zonaga kamroq kiradi. Himoyadan hujumga ko‘prik qurishadi, lekin oxirgi zarbani beradigan binoga kam kirishadi.
Angliya shtabining g‘oyasi tushunarli: ikkala “oltinchi raqam” birga o‘ynasa, qanot himoyachilar bemalol oldinga qo‘shila oladi. To‘p yo‘qolganda esa orqada ikki ishonchli sug‘urta qoladi. Qog‘ozda bu juda mantiqli.
Ammo o‘yin qog‘oz emas.
Agar 60-daqiqaga kelib bu sxema raqib blokini yorib o‘ta olmasa, o‘sha paytda jur’at kerak bo‘ladi. Zaxiradan maydonga hujumkor o‘yinchilarni tashlash, chiziqlar orasini ko‘proq egallash, raqibni charchatish kerak. Almashuv doimiy tavakkal. Murabbiy to‘g‘ri nuqtaga urganida maqtov oladi, xato qilsa — o‘yin qo‘ldan ketadi, muvozanat buziladi, ortiqcha oldinga tashlangan jamoa qarshi hujumdan jazolanadi.
Bu safar raqib — DR Congo. Bu Panama emas. Bu jamoa qarshi hujumda ancha xavfli, ularning bu yerga kelishi tasodif emas, ular bu bosqichga o‘z o‘yinlari bilan haqli bo‘lib yetib kelishgan.
Shuning uchun Angliya ikki o‘t orasida qolmasligi kerak: ehtiyotkorlik ham, qo‘rquv ham emas. Orqaga “qo‘l tormoz” tortib olish, xavfli uzatishlardan qochish — bu yo‘l emas. Oxirgi pas har doim ham o‘tmaydi, lekin harakat qilmasangiz, darvozaga yo‘l ham ochilmaydi. Qayta-qayta urinib ko‘rish, raqib eshigini tinimsiz taqillatish kerak.
Yana bir marta past blok kutilyapti. To‘p ko‘p Angliya oyog‘ida bo‘ladi, lekin savol — undan qanday foydalaniladi? Uzoq masofadan zarbalar ham repertuarga qaytishi zarur. Bunday o‘yinlarda birgina uzoq masofali gol butun ssenariyni o‘zgartirib yuborishi mumkin.
Gana va Panama bilan bo‘lgan uchrashuvlarga o‘xshash yondashuv bu safar yetmaydi. Ayrim bosqichlarda butunlay boshqa reja kerak bo‘ladi: tezroq vertikal paslar, ko‘proq xavf, ko‘proq tavakkal.
Bu o‘yin faqat taktika haqida emas, bosh bilan bog‘liq. Bu — “yutmasang, ketasan” bosqichi. Angliya futbolkasini kiyganingda bosim doim bor, lekin jahon chempionati pley-offida, qog‘ozda sen favorit bo‘lgan paytda u ikki barobar oshadi. Hammasi “o‘zimizniki bo‘lishi kerak” degan fikr bilan boshlanadi. 2016-yilda Fransiyada Icelandga qarshi bo‘lgan o‘yinni eslatadigan vaziyat. O‘shanda ham shunday edi: “yutishimiz kerak”. Natija esa hamma yodida.
Shu sababli bu safar maydonga to‘liq diqqat bilan chiqishdan boshqa yo‘l yo‘q.
DR Congo esa shunchaki fon emas. AFCON davomida Burnley himoyachisi Axel Tuanzebe bilan birga bu terma jamoani kuzatganlar biladi: ular tizimli, intizomli va jismonan kuchli. Premyer-ligadan to‘rt-besh futbolchi bor, old chizig‘ida esa Yoane Wissa alohida ajralib turadi.
Wissa himoyachilarga tinchlik bermaydi. U harakatdan to‘xtamaydi, orqaga tushadi, qanotga chiqadi, chiziqlar orasiga kiradi. Newcastle safida u hali o‘zi xohlagan darajada “portlamagan” bo‘lishi mumkin, ammo bu jahon chempionatida u o‘zini ko‘rsatib bo‘ldi. DR Congo hujumi ko‘p jihatdan unga suyanadi.
Orqa chiziqda esa Tuanzebe. Uning tezligi uni ko‘p marta noqulay vaziyatlardan olib chiqa oladi, jamoadoshlariga esa oldinga dadilroq chiqish imkonini beradi. Ko‘zga juda chaqqon ko‘rinmasligi mumkin, lekin masofa yutishda u juda kuchli, gavdasi bilan ham raqibni siqib chiqaradi. Angliya hujumchilari yana o‘sha singari kesuvchi yugurishlarni amalga oshirsa, Axel uchun bu kecha sinov bo‘ladi.
Uning karerasidagi jarohatlar ko‘p narsani sekinlashtirdi, lekin u har kuni o‘z ustida ishlashi, zalda mashq qilishi, o‘yinlarga tayyorgarligi bilan o‘ziga yo‘l ochib kelmoqda. Maydonga qadam qo‘yganida esa u shunchaki himoyachi emas, balki chiziq bo‘ylab gaplashadigan, yonidagi futbolchilarga yo‘l ko‘rsatadigan yetakchi. Manchester United tizimidan o‘tib, asosiy jamoaga chiqqan har bir futbolchi singari u ham eng yuqori darajaga osonlikcha yetmagan. Bu yo‘l hurmatga loyiq.
U markaziy himoyachi sifatida ham, o‘ng qanot himoyachisi sifatida ham o‘zini erkin his qiladi. Lekin aynan o‘sha o‘ng chiziqda DR Congo allaqachon yana bir tayanchga ega — Aaron Wan-Bissaka.
U bilan o‘ynaganlar ham, unga qarshi o‘ynaganlar ham bitta fikrda: birga-bir vaziyatlarda uni chetlab o‘tish deyarli imkonsiz. City davrida uni “Go-Go Gadget” deb atashgan — go‘yoki raqib yonidan o‘tib ketgandek bo‘ladi, ammo birdaniga uzun oyoqlari cho‘zilib, to‘pni so‘nggi lahzada olib qo‘yadi. Har gal deyarli ideal tayming. U ham, o‘zini himoyachi sifatida ko‘radigan ko‘plar singari, birga-bir duelni shaxsiy jang deb biladi va eng kuchlilar bilan to‘qnash kelishni yoqtiradi.
Agar Marcus Rashford maydonga tushsa, o‘ng chiziqda juda tanish duel paydo bo‘ladi. Manchester United mashg‘ulot maydonlarida yuzlab marta takrorlangan to‘qnashuv endi jahon sahnasida davom etadi. Har bir mayda detal bu kabi o‘yinlarda hal qiluvchi bo‘lishi mumkin.
Angliya baribir g‘alabaga da’vogar. Tarkib, tajriba, chuqurlik — hammasi ularning foydasiga. Lekin bu kecha oson yurish bo‘lmaydi. Savol endi bitta: bu jamoa xavfni qanchalik qabul qila oladi va pley-off bosimida o‘zini qanchalik erkin his qiladi?
