Alvaro Arbeloa: Trufasdan Cottagersgacha bo‘lgan yo‘l

Xabi Alonso Londonning g‘arbida Chelsea bosh murabbiyi bo‘lib ish boshlagan paytdan beri Alvaro Arbeloaning keyingi manzili haqida o‘ylaganlar ko‘p edi. Uni yaqindan kuzatganlar uchun Fulham lavozimi deyarli mantiqiy davomdek tuyulardi. Arbeloa ko‘p yillardan beri Alonso izidan borib keladi, lekin bu safar u yonma-yon emas, qarama-qarshi tomonda turadi.

Endi ular bir-biriga raqib. Bir shaharda, bir ligada, bir kechada.

Izidan yuruvchi do‘st, lekin soyada emas

Deportivo La Coruna, Liverpool, Real Madrid, West Ham United va Ispaniya terma jamoasining sobiq himoyachisi bo‘lgan Arbeloa Alonso bilan deyarli butun professional hayoti davomida bog‘lanib kelgan. Alonso Anfieldga kelganidan uch mavsum o‘tib Arbeloa ham o‘sha yoqqa yo‘l oldi. Alonso La Roja safida deyarli 50 o‘yin o‘tkazganida, Arbeloa endigina terma jamoadagi ilk chaqiruvini oldi.

Keyin Real Madrid. Avvaliga Alonso, birozdan so‘ng – ikki yil o‘tib – Arbeloa akademiyada ish boshladi. Alonso klubda murabbiylikka kelganidan so‘ng ham xuddi shunday ssenariy: u ketganidan keyin birinchi jamoa “issiq kursisi”ga aynan Arbeloa o‘tirdi. “Los Blancos” Alonso bilan xayrlashgan yanvardan so‘ng klub o‘z odamini ichkaridan topdi.

Bu munosabatda Alonso doim oldinda bo‘lgandek tuyuladi. Lekin hammasi ham emas.

Madridga futbolchi sifatida imzo chekishda Alonso bir necha kun ortda qolgan, 2017-yil noyabrida esa ular “Behobia – San Sebastian” 20 km yugurish musobaqasini birga yugurishga qaror qilishganda, finish chizig‘ini oldin kesib o‘tgan ham Arbeloa bo‘ldi: 1:16:53. Alonso esa 1:25:41 bilan yetib keldi. Farq deyarli to‘qqiz daqiqa. Do‘stlik – do‘stlik, lekin raqobat qonlarida bor.

Ular bir-birini “Trufas” deb chaqirishadi. Yarim hazil, yarim kinoya. Bu laqabning ildizi Liverpooldagi mashg‘ulotlardan birida, Alonso ispancha “trufas” – “trufellar” degan so‘z bilan Arbeloaning noaniq, “axlat” paslarini tanqid qilgan paytdan boshlangan. O‘sha paytdan beri bu so‘z ular orasida qolib ketdi.

Fulham yangi xo‘jayini: muloyim tabassum ortidagi qattiq xarakter

43 yoshli Arbeloani Alonso soyasida qolgan “kichik sherik” deb o‘ylash – xato. Fulham klubiga kelgan murabbiy – qattiqqo‘l, mehnatkash, o‘tkir aql va kuchli xarakter egasi. U g‘alabalar olib keladi. U muxlislarni ham, neytral tomoshabinlarni ham o‘ziga rom qiladi. Va u kimnidir xafa qiladi, kimningdir tinchini buzadi.

U jurnalistika o‘qigan, media qanday ishlashini yaxshi biladi. Matbuot anjumanlarida u bilan o‘ynab bo‘lmaydi. Savol berayotgan har qanday muxbir uning oldida yengil raqib emasligini tezda sezadi.

Arbeloaning futbolchi sifatidagi merosi allaqachon hurmatga loyiq: u Ispaniyaning 2008–2012 yillardagi tarixiy “Evro–Jahon chempionati–Evro” oltin seriyasining uchalasida ham ishtirok etgan. Bunday kiyinish xonasidan o‘tgan, bunday bosimni ko‘rgan odamga hurmatsizlik qilish – ahmoqlik.

Lekin uning murabbiy sifatidagi o‘sishi ham kam emas. U doim mukammal tayyorgarlik, mayda detallarni ko‘rish, tabiiy iste’dodni mehnat va tajriba bilan to‘ldirish zarurligini takrorlab kelgan. Bu printsiplar Real Madrid akademiyasida o‘z samarasini berdi.

“La Fabrica” ustasi

Madrid akademiyasidagi faoliyati davomida Arbeloa nafaqat kuboklar yutdi, balki “La Fabrica”dan chiqqan yangi avlodni shakllantirdi. Uning “Juvenil” jamoasi barcha mavjud sovrinlarni qo‘lga kiritib, butun liga mavsumini mag‘lubiyatsiz o‘tkazdi. Bu – klub tarixida atigi ikkinchi marta takrorlangan yutuq.

Lekin uning ishini faqat sovrinlar bilan o‘lchash yetarli emas. Asosiy mezon – bu o‘quvchilarning keyingi darajadagi hayoti.

Nico Paz va Jacobo Ramon bunga yaxshi, lekin uncha ko‘zga tashlanmaydigan misol. Ular bu mavsumda Serie A’da Cesc Fabregas boshqarayotgan Como safida 70 dan ortiq o‘yin o‘tkazib, klubni tarixda ilk bor UEFA Champions League yo‘llanmasiga olib chiqishga yordam berishdi. Ikkalasi ham Madridning “La Fabrica” tizimida aynan Arbeloa qo‘l ostida tarbiya topgan.

Alonso ketganidan keyin birinchi jamoa boshqaruvini qo‘lga olgan Arbeloa esa klubning so‘nggi yillarda ko‘rmagan darajada yoshlarni asosiy tarkibga olib chiqish to‘lqiniga sabab bo‘ldi. Santiago Bernabeu birdaniga o‘z tarbiyalanuvchilari bilan to‘lib ketdi: 18 yoshli Thiago Pitarch va Dani Yanez, 19 yoshli Jorge Cestero va Diego Aguado, 18 yoshli Victor Valdepenas. Bunga qo‘shimcha ravishda B jamoadan 21 yoshli Cesar Palacios va 22 yoshli Manuel Angel ham tortib chiqarildi va debyut qilishdi.

Eng ta’sirli jihati – ularning tayyorgarlik darajasi edi. Ular maydonga qo‘rquvsiz chiqishdi. To‘p bilan o‘ynashda xotirjam, qaror qabul qilishda pishiq, Bernabeu va Valdebebasdagi zo‘ravon muhit ularni ezib qo‘ymadi. Aksincha, o‘sha bosimni o‘z foydalariga aylantirishdi.

Elche ustidan LaLiga’dagi yirik g‘alabadan so‘ng Arbeloa Real Madrid TV efirida his-tuyg‘ularini yashira olmadi. U Madrid akademiyasidan o‘tib, birinchi jamoaga chiqqan odam sifatida bunday kecha bilan “baxtli o‘lishi mumkinligini” aytdi. Yanez va Aguado haqida gapirar ekan, ularni ilk bor 13–14 yoshlarida mashq qildirganini esladi. O‘sha bolalarga Bernabeuda imkoniyat berish – uning uchun orzuning ro‘yobga chiqishi edi.

U Thiago, Cesar, Gonzalo va boshqalar haqida gapirar ekan, gap faqat maydonga tushirishda emas, ularning qanday o‘yin ko‘rsatganida ekanini ta’kidladi. Ustoz sifatida “ularga nimanidir to‘g‘ri o‘rgatganini” his qildi.

Taktika: printsiplar bor, dogma yo‘q

Arbeloaning murabbiylik falsafasi qat’iy, lekin qotib qolgan emas. Akademiyada u ko‘pincha 4-3-3 sxemasidan foydalangan, lekin bu yagona yo‘l emasdi. Real Madrid birinchi jamoasida u vaziyatga qarab 4-4-2, 4-2-3-1 va yana o‘sha 4-3-3 ni navbatma-navbat qo‘lladi. U “bosh bo‘lishni” xohlaydi, lekin o‘z g‘oyalariga ko‘r-ko‘rona yopishib oladigan dogmatik murabbiy emas.

Qisqa, notinch davrga to‘g‘ri kelgan bo‘lsa-da, u Madrid kabi ulkan klubni boshqarishda jiddiy murabbiylik mahoratini ko‘rsatdi. Klub so‘nggi o‘n yilliklardagi eng keskin, asabiy pallalardan birini boshidan kechirayotgan bir paytda u boshqaruvni qo‘lga oldi. Bunday fon har qanday murabbiyni yutib yuborishi mumkin edi.

Shunga qaramay, uning jamoasi to‘rt yirik g‘alabaga erishdi. Ulardan ayrimlarida aynan o‘sha yoshlar hal qiluvchi rol o‘ynadi. Jose Mourinho boshqarayotgan jamoa va Benfica ustidan Champions League o‘yinlaridagi zafarlar, Manchester City’ni turnirdan chiqarib yuborgan dramatik kechalar – bularning bari bir necha hafta avval ichki beqarorlik girdobida qolgan klub uchun keskin burilish edi.

Albatta, uning Madriddagi qisqa davri “mukammal” bo‘lgan, deyish qiyin. Lekin u o‘sha olov ichida o‘zini murabbiy sifatida isbotlab ulgurdi.

Torres bilan yonma-yon, lekin maydondan tashqarida ham raqobat

Arbeloa Ispaniya terma jamoasidagi eng yorqin yillarini old chiziqda Fernando Torres bilan birga o‘tkazgan. Ular keyinchalik murabbiylik yo‘lini ham birga boshlashdi – Ispaniya futbol federatsiyasi va UEFA qoshida murabbiylik litsenziyalarini yonma-yon oldilar.

Bu ularga keyinroq, Madrid va Atletico akademiyalarida murabbiy bo‘lib ishlashganda yumshoqroq munosabat kafolatladimi? Yo‘q. Derby – derbyligicha qoldi. Ularning yoshlar jamoalari o‘rtasidagi to‘qnashuvlarda hech qanday “eski do‘stlik” yo‘q edi. Maydonda murosa bo‘lmaydi.

Xuddi shunday, Arbeloaning Gerard Pique yoki Iker Casillas bilan munosabatlari ham iliq emas. Elita murabbiylar do‘st orttirish uchun bu o‘yinda emas. Ular g‘alaba uchun kirishadi. Kimdir yoqadi, kimdir yo‘q – bu ikkinchi darajali masala.

Shu fon bilan qaraganda, Arbeloa va Alonso o‘rtasidagi bog‘liqlik alohida ko‘rinadi. Ular bir-birini “Trufas” deb chaqiradi, bir-birini ochiqchasiga maqtab, qo‘llab-quvvatlab kelishadi. Alonso Real Madridga murabbiy bo‘lib qaytganida Arbeloa ijtimoiy tarmoqda: “Tabriklayman, Trufas. Endi boshlading, lekin allaqachon tarix yozayapsan. Uying seni kutyapti”, deb yozgandi.

Bu orzu Madridda uzoq davom etmadi. Alonso ham, Arbeloa ham o‘sha davrdan o‘zi kutgan narsani ola olmadi. Lekin hayot, ayniqsa futbol, yo‘llarni g‘alati tarzda qayta kesishadi.

Endi – London derbysi

Fulham Arbeloani ishga olarkan, klub nafaqat sobiq chempionlar, balki yangi avlodni yetaklashga qodir murabbiyni tanladi. U yoshlar bilan ishlashni biladi, katta sahnani ko‘rgan, katta bosimni his qilgan. U o‘z falsafasini Craven Cottage’da sinab ko‘rishga tayyor.

Va taqdir yana bir sahna tayyorladi: Arbeloaning birinchi Premier League o‘yini – Alonso boshqarayotgan Chelsea’ga qarshi. Sana – 24-avgust, manzil – London g‘arbi, derbi.

Ikki do‘st, ikki raqib, ikki murabbiy. Bir paytlar bir-biriga “axlat pas” uzayotganlikda hazil qilganlar endi bir-birining butun o‘yin rejalarini buzishga urinadi.

Ularning do‘stligi bu sinovdan ham o‘tishi ehtimol. Lekin savol boshqa: Premier League sahnasida qaysi biri tezroq o‘z yo‘lini topadi – Alonso hamon “Trufas” deb chaqiradigan do‘stimi yoki endi Fulhamni o‘z qo‘liga olgan Arbeloami?