Stamford Bridge: Fransuz futbolchilarining izlari
“Chelsea” tarixida hech bir chet el davlati Fransiya kabi chuqur iz qoldirmagan. 24 nafar fransuz futbolchisi, jami 267 ta gol. Bu endi shunchaki statistik qator emas, “Stamford Bridge”dagi butun bir avlodlar hikoyasi.
Hammasi 1996-yil yozida, Frank Leboeuf kelgan paytdan boshlandi. Klub tarixidagi birinchi fransuz. O‘sha kundan beri deyarli har bir mavsumda maydonda kamida bitta fransuz bo‘ldi. Endi esa navbat Malo Gusto va uning jamoadoshlariga – ular jahon chempionatida Iroq bilan navbatdagi o‘yinga tayyorgarlik ko‘rayotgan bir paytda, Londonni zabt etgan fransuzlarning gol tarixiga nazar tashlash vaqti keldi.
Anelka – sovuqqon snayper
Nicolas Anelka “Chelsea”da sekin ishga tushdi. Lekin bir marta “motor” qizib olgach, to‘xtamadi. 2008/09-yilgi mavsum – uning to‘liq birinchi yili – 19 ta gol, Premier League “Golden Boot”. Thierry Henrydan keyin bu mukofotni olgan ikkinchi fransuz.
O‘sha mavsumda u liga doirasidagi barcha gollarining yarmiga yaqinini urdi. Ammo Anelka faqat raqamlar emasdi. Uning aqlli harakatlari, bo‘sh zonalarni topishi, sheriklari bilan nozik kombinatsiyalari o‘sha davrdagi muvaffaqiyatli “Chelsea”ning yashirin dvigatellaridan biri bo‘lib qoldi.
Malouda – chap qanotdagi bo‘ron
Florent Malouda “Lyon”dan kelganida, u allaqachon Ligue 1ning eng yaxshi futbolchisi edi. “Stamford Bridge”da esa u aynan 2009/10-yilgi dubl mavsumida portladi. Gollar, assistlar, chap qanotdagi doimiy tahdid – hammasi birga jam bo‘ldi.
Qizig‘i shundaki, undan keyingi mavsumda u darvozani yanada ko‘proq ishg‘ol qildi. Premier League’da 13 ta gol, klubning ichki to‘purari. Malouda qanot futbolchisi bo‘lishiga qaramay, jarima maydoniga vaqtida kirib kelish san’atini mukammal egallagan edi.
Giroud – katta sahnalar odami
Olivier Giroud “Chelsea” libosida ko‘p narsa yutdi, lekin eng esda qoladigani – yirik sahnalardagi gollari. 2020/21-yilgi UEFA Champions League kampaniyasida 8 o‘yinda 6 ta gol. 2019-yilgi UEFA Europa League finalida eski jamoasi “Arsenal” darvozasiga zarba.
U faqat samarali emas, tomoshabop ham edi. “Southampton”ga qarshi FA Cup yarim finalidagi slalom-reydi, “Atletico Madrid”ga qarshi velosiped uslubidagi zarba – bu gollar “Stamford Bridge” tribunalarida hali uzoq eslanadi.
Leboeuf – chiziq ortidan kelgan zarbalar
Frank Leboeuf ko‘p gollarini penaltidan urgan bo‘lishi mumkin, lekin bu uning zarba madaniyatini kichraytirmaydi. 1997-yilda “Leicester City”ga qarshi so‘nggi daqiqalarda kiritilgan uzoq masofali gol – o‘sha davr “Chelsea” muxlislarining xotirasida alohida turadi.
U nafaqat yakunlovchi, balki orqa chiziqdan hujumni boshlab beruvchi futbolchi edi. Aniqligi yuqori bo‘lgan uzoq paslar, himoyadan hujumga o‘tishda asosiy qurolga aylangan.
Nkunku – jarohatlarga qaramay iz qoldirgan yil
Christopher Nkunku uchun “Chelsea”dagi dastlabki oylar qiyin kechdi. Jarohatlar uni deyarli boshlanishidayoq to‘xtatib qo‘ydi. Premier League’dagi debyutida gol urgani bilan, birinchi mavsum atigi uchta gol bilan yakunlandi.
Ikkinchi yil boshqacha bo‘ldi. UEFA Conference League kampaniyasida u o‘zini ko‘rsatdi: 9 o‘yinda 5 ta gol va 3 ta assist. Uning klubdagi so‘nggi goli esa uzoqroqda, AQShda keldi – FIFA Club World Cupda “Benfica”ga qarshi 1/8 final uchrashuvida to‘pni to‘rga joylashtirdi.
Gallas – bahsli ketish, inkor etib bo‘lmas meros
William Gallas “Chelsea”dan ketgan usuli sabab hamon barcha tomonidan kechirilmagan bo‘lishi mumkin. Uning transferi Ashley Cole kelishi bilan bog‘langan edi. Lekin bu himoyachining ikki marta chempion bo‘lgan jamoalardagi rolini kichraytirmaydi.
“Tottenham”ga qarshi kech soatlarda urilgan chiroyli goli, 2004/05-yilgi mavsumda atigi 15 ta gol o‘tkazib yuborgan tarixiy himoya chizig‘ining bir bo‘lagi bo‘lgani – bular Gallas nomini klub tarixiga muhrlab qo‘ygan faktlar.
Kante – maydon markazidagi hukmronlik
N’Golo Kante kamgap bo‘lishi mumkin, lekin uning o‘yini hech qachon jim emas edi. 2016/17-yilda “Leicester City”dan kelib, bir yil ichida yana chempion bo‘ldi va “Chelsea”ni yana cho‘qqiga olib chiqdi.
O‘sha mavsumda u mamlakatdagi eng kuchli yarim himoyachi sifatida turli mukofotlarni qo‘lga kiritdi. 2021-yilda Porto shahrida yakunlangan Champions League g‘alabasi yo‘lida esa Kante deyarli har bir pley-off uchrashuvida “Man of the Match” bo‘ldi. Bu oddiy statistika emas, finalgacha bo‘lgan yo‘ldagi asosiy tayanch nuqtasi edi.
Remy va yashirin oltin ochkolar
Loic Remy statistikada ko‘zga tashlanmasligi mumkin – 12 ta gol. Lekin 2014/15-yilgi mavsumdagi 7 ta goli chempionlik poygasida hal qiluvchi ahamiyat kasb etdi. “Manchester City”, “Hull City”, “Stoke City”ga qarshi o‘yinlarda u kiritgan gollar – bu faqat chiroyli lahzalar emas, bu ochkolar.
Natijada Remy ham, klub ham Premier League chempionlik medallarini bo‘yniga taqdi. Ba’zan zaxiradan tushib, bir lahza ichida butun mavsum ritmini ushlab qolish – eng katta mahorat.
Zouma – havodagi hukmron
Kurt Zouma ham o‘sha 2014/15-yilgi chempion jamoaning e’tibor markazida bo‘lmagan, lekin juda muhim bo‘g‘inlaridan biri edi. Standart vaziyatlarda raqiblar uchun doimiy bosh og‘rig‘i, o‘z jarima maydonida esa ishonchli devor.
Uning eng noodatiy kuni esa Wembleyda keldi: League Cup finalida “Tottenham”ga qarshi o‘yinda u markaziy yarim himoyachi sifatida maydonga tushdi va 2:0 hisobidagi g‘alabada o‘z vazifasini mukammal bajardi.
Desailly – “Qoya”ning Londondagi davri
Marcel Desailly “Chelsea”ga kelganida, u allaqachon ikki karra Champions League g‘olibi edi. Oradan ko‘p o‘tmay, 1998-yilda Fransiya bilan jahon chempioni bo‘ldi. “Stamford Bridge” esa tezda nima uchun uni “The Rock” deb atashlarini tushundi.
2000-yilgi FA Cup safarida, klubning birinchi marta Champions Leaguega chiqishida u himoyaning asosi bo‘ldi. Dennis Wise’dan keyin sardorlik bog‘ichini qabul qilib olib, kiyinish xonasidagi eng tajribali ovozlardan biriga aylandi.
Disasi va yangi avlod markaz himoyachilari
Axel Disasi darvozani ko‘p ishg‘ol qiladigan futbolchi sifatida tanilmagan. Shunga qaramay, u “Chelsea”dagi debyutida ham gol urdi: 2023/24-yilgi mavsumning ochilish kunida “Liverpool”ga qarshi o‘yinda 1:1 hisobini ta’minladi.
“Manchester City”ga qarshi durangda esa u himoyadagi haqiqiy devorga aylandi – 16 ta tozalash, so‘nggi sakkiz yil ichida bir o‘yinda “Chelsea” futbolchisi qayd etgan eng yuqori ko‘rsatkich. O‘sha kuni u bejiz “Man of the Match” bo‘lmdi.
Gusto – nol gollardan Parijdagi zarbagacha
Malo Gusto bugungi kunda Fransiya terma jamoasidagi yagona “Chelsea” vakili. U allaqachon klub bilan birga AQShda o‘tgan Club World Cupda chempion bo‘lib ulgurgan. Eng qizig‘i, 2025/26-yil boshiga qadar u katta futbolda birorta ham gol urmagan edi.
O‘tgan mavsumda esa uchta gol. Ulardan biri – Champions League 1/8 finalida “Paris Saint-Germain” maydonida. O‘ng qanot himoyachisi uchun bu nafaqat statistika, balki o‘zini eng yirik sahnada namoyon qilish lahzasi bo‘ldi.
Kutilganidan kam porlaganlar: Bakayoko, Petit, Lambourde
Tiemoue Bakayoko “Monaco”dagi yorqin mavsumdan keyin keldi, lekin “Chelsea”dagi yagona yilida kutgan darajasiga chiqa olmadi. Shunga qaramay, u uchta gol urishga ulgirdi, jumladan Champions League’dagi debyutida “Qarabag”ga qarshi 6:0 hisobli yirik g‘alabada.
Emmanuel Petit esa uch yil davomida “Arsenal”dagi formasini takrorlashga urinib ko‘rdi. U ham uchta gol bilan cheklangan, lekin 2002/03-yil yakunida “Liverpool” ustidan qozonilgan va Champions League yo‘llanmasini ta’minlagan tarixiy g‘alabada Frank Lampard bilan birga markazda juda muhim rol o‘ynadi.
Bernard Lambourde esa Leboeuf yoki Desailly darajasida bo‘lmagan bo‘lishi mumkin, ammo u ham o‘z izini qoldirdi. 1999/00-yilgi mavsumda “White Hart Lane”da “Spurs”ga qarshi urgan g‘alaba goli uni ko‘plab muxlislar xotirasida iliq saqlab turibdi.
Fofana va Badiashile – jarohatlarga qaramay gollar
Wesley Fofana “Chelsea”dagi to‘rtta mavsumining birinchisidayoq ikkita gol urdi. Champions League’da “AC Milan”ga qarshi 3:0 hisobidagi yirik g‘alabada birinchi gol, Premier League’da esa “Leeds United” ustidan 1:0 hisobidagi minimal, lekin prinsipial g‘alabadagi yagona gol.
Benoit Badiashile esa 2023-yil yanvarida “Monaco”dan kelganidan beri ikki marta raqib darvozasini ishg‘ol qildi. Avvaliga Premier League’da “Bournemouth”ga qarshi 3:1 hisobidagi o‘yinda, keyin esa League Cupda “Blackburn Rovers” ustidan qozonilgan g‘alabada.
Makelele – gollar emas, butun bir rolni ixtiro qilgan odam
Claude Makelele haqida gap ketganda, hech kim avval gollarni eslamaydi. Uning nomi butun bir pozitsiya bilan bog‘langan: “Makelele roli”. Premier League’da tayanch yarim himoyachi degan tushuncha aynan u tufayli boshqacha talaffuz qila boshlandi.
U ikki marta chempion bo‘lgan jamoalarning yuragi edi. Raqib hujumlarini sindirish, pressingni to‘g‘ri boshqarish, sheriklariga o‘yinni qurish uchun vaqt va nafas berish – Makelele maydonda hamma ishni sodda, lekin mukammal bajarardi.
Charvet, Deschamps va ramziy yakun
Laurent Charvet “Chelsea”da atigi olti oy o‘ynadi. O‘sha davrda u ikkita sovrinni qo‘lga kiritdi – League Cup va UEFA Cup Winners’ Cup. Qiziq fakt: u John Terry mashhur qilgan 26-raqamni undan oldin kiygan so‘nggi futbolchi edi.
Didier Deschamps esa bu ro‘yxatni ramziy tarzda yopib turibdi. Hozirgi Fransiya terma jamoasi bosh murabbiyi, jahon chempioni, 14 yillik terma jamoadagi murabbiylikdan so‘ng jahon chempionatidan keyin iste’foga chiqishi kutilayotgan inson. U 1999/00-yilgi mavsumda, klubning ilk Champions League safarida, yaqin do‘sti Desailly bilan birga “Chelsea” libosida faqat bir yil o‘ynadi, lekin o‘sha yil jamoaga katta tajriba olib kirdi.
Bugun esa navbat Malo Gusto va uning jamoadoshlariga. Savol oddiy: bu 267 ta gollik fransuz merosi “Stamford Bridge”da yana qanday yangi boblar bilan davom etadi?
