Argentinaning kechki zarbasi: Tuchelning og‘ir iqrorlari
Nyu-Yorkka chiptalar deyarli cho‘ntakka tushgandek edi. Erkaklar futbolida Angliya ilk bor chet elda jahon chempionati finaliga chiqish arafasida turgandi. So‘ng… hammasi ikki zarba ichida qulab tushdi.
Ikkinchi bo‘lim boshida Anthony Gordonning goli Angliyani orzuga bir necha qadam yaqinlashtirdi. Maydon bo‘ylab oq to‘lqin yugurdi, argentinaliklar bir muddat karaxt bo‘lib qoldi. Ammo amaldagi chempionni shunchaki orqaga surib bo‘lmaydi. Enzo Fernándezning toshday zarbasi, so‘ng almasuvdan chiqqan Lautaro Martínezning jarohat vaqtida kiritgan g‘alaba goli — va yakshanba kuni Nyu-Yorkdagi finalga yo‘lni aynan Argentina ochib oldi. Raqib — Spain.
Tuchelning qarori va o‘zgargan ritm
Uchrashuv tugagan paytda Angliya futbolchilari yerda cho‘zilib qoldi. Kapitan Harry Kane ularni o‘rnidan turg‘azdi, safarbar bo‘lgan muxlislar tomon boshladi, minnatdorlik ishorasi sifatida. Jude Bellingham ko‘z yoshlarini yashira olmadi. Boshqa tomonda esa mutlaqo boshqa manzara: Lionel Messi tiz cho‘kib, mushtlarini osmonga o‘qday otib, ketma-ket ikkinchi finalga chiqqanini nishonladi.
Bu dramatik burilish markazida Thomas Tuchel turardi. U 1:0 hisobidan keyin uch daqiqa o‘tib Declan Rice va Reece Jamesni maydondan olib, tizimni besh himoyachili sxemaga o‘tkazdi. Oradan ko‘p o‘tmay Fernándezning zarbasi darvozani topdi. Tuchel o‘zini chetga olib qochmadi, aksincha, mag‘lubiyat mas’uliyatini zimmasiga oldi.
U shunday dedi: jamoa orqa chiziqqa cho‘kib ketayotganini, zonalar juda ochilib qolganini ko‘rib, orqa beshlikka o‘tishga qaror qilgan. Argentina esa tobora ko‘proq tavakkal qila boshladi, ritmni oshirdi, “yo‘qotadigan hech narsasi yo‘q” degan ichki erkinlik bilan o‘ynadi. Angliya aksincha, “yo‘qotadigan hamma narsa bor” degan qo‘rquvga berildi. Murabbiy buni yashirmadi: agar bu ishlamasa, tanqid qilish oson bo‘lishini, ammo baribir qarorni maydon chetida aynan o‘zi qabul qilishi kerakligini aytdi.
U mentalitet haqidagi odatdagi bahslarni rad etdi. “Inglizcha la’nat”, “tarixiy kompleks” kabi tushunchalarga yopishib olishni istamadi. Uningcha, turli davrlar, turli murabbiylar, turli tarkiblar, ammo takrorlanayotgan muammo — jamoaning har qanday tuzilma ichida yetarlicha faol bo‘la olmagani.
Shunga qaramay, Tuchel jamoasini himoya qildi: bu turnirdagi eng yaxshi o‘yinlardan biri bo‘lganini, 1:0 hisobiga to‘liq haqli bo‘lib chiqqanini, lekin bu ustunlikni chiziqdan o‘tkazib bo‘lmagani hammasini barbod qilganini ta’kidladi.
12 foizlik bo‘shliq va Kane tan olgan bosim
Statistika bu safar his-tuyg‘ulardan ham qattiqroq urdi. Gordonning golidan tortib, Lautaro Martínezning g‘alaba to‘piga qadar bo‘lgan oraliqda Angliya bor-yo‘g‘i 12 foiz to‘p nazoratiga ega bo‘ldi. Bu raqam hammasini aytib turibdi: jamoa orqaga chekinib, faqatgina chidashni tanladi.
Kane BBCga bergan intervyusida aynan shuni tan oldi. U “butun jamoa, shtab, muxlislar uchun” ich-ichidan kuyayotganini aytarkan, Angliya o‘yinning katta qismini yaxshi o‘tkazganini, ammo 1:0 hisobidan keyin faqat ushlab qolishga urinib qolganini ochiq gapirdi. Bu darajada bu yetarli emasdi. Argentina oldinga ko‘proq kuch tashlagan sari, Angliya faqat blok qo‘yish, zarbalarni to‘sish bilan band bo‘ldi. To‘lqin ortidan to‘lqin kelaverdi. Oxiri shu to‘lqin devorni yorib o‘tdi.
Maydondan keyingi asablar va bahsli lahzalar
Final hushtagi yangragach, asab tarangligi hali tushmagandi. Bellingham o‘yin tugaganidan so‘ng Argentina zaxira futbolchisi Valentín Barco bosh orqa qismiga qo‘l bilan zarba bergandek ko‘rindi, uni zaxira darvozabonlar Dean Henderson va James Trafford zo‘rg‘a orqaga tortib ketdi. Hakamlar bunga jazo qo‘llamadi, ammo bu epizod Angliya lageridagi ruhiy portlash darajasini ochiq ko‘rsatib qo‘ydi.
Maydonning boshqa burchagida esa siyosiy ohangga ega manzara paydo bo‘ldi. Manchester United himoyachisi Lisandro Martínez “Las Malvinas son Argentinas” yozuvi tushirilgan banner bilan nishonladi — bu Malvin orollari (Falkland) borasidagi tarixiy mojaro eslatmasi edi. Argentina g‘alabasi fonida bu tasvirlar yana ko‘p bahsga sabab bo‘lishi tayin.
Argentinaning ruhi va Scaloni falsafasi
Argentina bu turnirda ikkinchi bor o‘lik nuqtadan qaytdi. Oldinroq 1/8 finalda Egypt ustidan 0:2 hisobidan so‘ng ajoyib qaytish amalga oshirilgandi. Endi esa yana bir dramatik burilish.
Lautaro Martínez jamoa hech qachon taslim bo‘lmasligini ta’kidladi: Angliya taxminan 60 daqiqa davomida yuqori bosim bilan o‘ynaganini, ammo gol topilgach, orqaga chekingani va bu Argentina uchun to‘pni aylantirish, qanotlarga yoyish imkonini berganini aytdi. Aynan o‘sha daqiqalardan boshlab o‘yin ohangi keskin o‘zgardi.
Bosh murabbiy Lionel Scaloni esa bo‘g‘zi uvishgan holda jamoasining kurash ruhini maqtadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu jamoa eng yaxshi futbolini aynan qiyinchilikka duch kelgan paytda ko‘rsatadi. Uchrashuvda “qonda qon hidini” sezishgan, shunda oldinga tashlangan. Bir necha bor aniq gol vaziyatlari yaratilgan, to‘p darvozaga kirishni istamagandek tuyulgani holda ham, oxirigacha kurash o‘z samarasini bergan. Scaloni uchun bu faqat taktika emas, futbolning ular uchun nimani anglatishi, jamiyat va madaniyat bilan qanchalik chambarchas bog‘liq ekanining isboti edi.
Angliya uchun alamli savol
Shu tariqa, Angliya uchun yana bir yirik turnir alamli yakun topdi. O‘yin sifatida — ehtimol, eng to‘liq, eng ishonchli chiqishlardan biri. Natija sifatida — navbatdagi yarim finaldagi yiqilish.
Tuchel o‘z zimmasiga olgan bu qarorlar, Kane tan olgan passivlik, Bellinghamning asabiy portlashi — bularning bari bir savolni kun tartibiga yana qaytaradi: bu avlodning eng yaxshi imkoniyati shumi edi yoki bu og‘ir zarba keyingi bosqichga sakrash uchun zarur bo‘lgan sinov bo‘lib qoladimi?
